Men moet dat bevechten. Men moet zich terugtrekken uit al die onvruchtbare rumoeren, die om zich heen grijpen als een besmettelijke ziekte.
Bij benadering kan ik dan weer even aanvoelen, hoe het er in al die mensen uit moet zien. Arm en kaal leven. Ja, en dan komt men er toe om te zeggen, zoals ik van zovelen hoorde: 'een boek kan ik niet meer lezen, daarop kan ik me niet meer concentreren.' 'Vroeger had ik altijd m'n huis vol bloemen, maar tegenwoordig, neen hoor, ik heb er geen zin meer aan.'
Verarmd, arm leven.
Ik weet al weer, waar ik stelling tegen moet nemen.
Zou men mensen kunnen leren, dat men er aan "werken" kan: het veroveren van rust in zichzelf? Innerlijk productief en vertrouwend verder leven, over de hoofden van de angsten en de geruchten heen? Dat men zichzelf kan dwingen neer te knielen in de uiterste en rustigste hoek van het eigen innerlijk en daar zolang geknield te liggen, tot er een gezuiverde hemel boven je staat en niets meer dan dat?
Ik heb het weer even aan den lijve ervaren, sinds gisterenavond, wat mensen tegenwoordig moeten lijden, het is goed dat iedere keer weer te weten en iedere keer weer te leren van zichzelf hoe men dat bevechten moet. En dan weer ongestoord te gaan door de wijde en onbelemmerde landschappen van het eigen hart. Maar zover ben ik nu nog niet.
- Etty Hillesum - 29 september 1942 -
