Hey, blij dat je nog eens komt piepen ...
zaterdag 12 november 2011
Rijk of arm, iedereen zal onvermijdelijk door verveling worden gekweld. Alles gaat vervelen, werk, vrienden, het huwelijk, de geliefde, het zicht uit het raam, gedachten en jezelf.
Daarom zoeken we ontsnappingsroutes: een andere baan, woonplaats, een ander bedrijf, land of klimaat. Of alcohol, kookles, drugs of psychoanalyse. Dat helpt wel een tijdje. Tot de dag dat je wakker wordt in je slaapkamer met om je heen een nieuw gezin en ander behang, maar met hetzelfde lusteloze gevoel over het daglicht dat door je raam naar binnen stroomt. Afhankelijk van je karakter en je leeftijd raak je in paniek, of je legt je neer bij deze vertrouwde gewaarwording en anders stap je nogmaals in de mallemolen van de grote verandering.
Maar er is nog een manier om de verveling het hoofd te bieden. Misschien niet een betere, maar wel helder en goedkoop. Als de verveling je bezoekt, ga er dan in onder. Verdrink erin, ga tot de bodem. Verveling verdient een dergelijke nauwkeurige inspectie, omdat daarin de pure, onversneden tijd in al zijn zinloze, eentonige glorie wordt gespiegeld. Het is je raam dat uitziet op de oneindigheid van de tijd. Ontvlucht de verveling niet, maar omarm ze, want het goede aan verveling is dat het geen illusie is.
Probeer verveling te omarmen,want hij is toch groter dan jij. Je zal het ongetwijfeld verstikkend vinden, maar probeer het zo lang mogelijk vol te houden, en dan nog een tijdje.
- Joseph Brodsky -
Kinderen voelen aan waar ouders het moeilijk mee hebben.
Wanneer er niet over gesproken wordt,
leren zij ook niet praten over dingen die voor hen moeilijk zijn.
Recht doen aan de ander is onlosmakelijk verbonden
met recht doen aan jezelf.
Het lijkt makkelijker je aan te passen aan de ander
dan goed voor jezelf te zorgen.
Je doet jezelf en de ander tekort
door jezelf niet te onthullen,
door niet te zeggen wat je nodig hebt.
Onder ieder verwijt schuilt een verlangen
dat te moeilijk is om uitgesproken te worden.
- Verlangen naar erkenning - Gerrie Reijersen van Buuren -
Sindsdien
Hij is mij toch nog ongemerkt ontgleden.
Hij keerde in, en ademde zo diep
dat het weer leek of hij alleen maar sliep.
Ik liep de trap af, de vertrouwde treden,
en voelde reeds dat hij was overleden,
nog voor ik hoorde hoe mijn moeder riep.
Of hij tot slot aanschouwde wie hem schiep
nam hij als laatste raadsel met zich mede.
Zo heeft zich op het eind mijn vaders dood
gevoegd bij de voldongen misverstanden,
als iets waar ik alsnog te kort in schoot.
Maar sinds hij mij ontviel, ervaar ik hem
steeds vaker in gebaren van mijn handen,
en hoor hem spreken door mijn eigen stem.
- Jean Pierre Rawie - Foto : Jean Paul Yska -
Ik neem geen domme risico's. Maar ik laat me ook niet intimideren door machtsmisbruikers. Veel van de beperkingen die angst ons oplegt, zijn artificieel. In elk conflict merk ik dat mensen tot veel meer moed in staat zijn dan ze zelf ooit hadden verwacht. Mensen slagen erin te overleven in de moeilijkste omstandigheden.
Het valt moeilijk uit te leggen hoe dit werk een mens raakt. Veel collega's zijn niet in staat om dit lange tijd te doen, omdat het te traumatiserend is. Anderen raken zo gehard dat ze niet langer empathie kunnen opbrengen voor de slachtoffers. De kunst bestaat erin een tussenweg te vinden tussen meeleven en afstand bewaren.
Ik leef in twee werkelijkheden. Als ik thuiskom, geniet ik van mijn leven op mijn kleine boerderij met mijn twee kinderen. Maar tegelijk moet ik erover waken dat ik de iPhone uit de handen van mijn zoon neem voor hij de foto's ziet van de laatste slachtpartij die ik heb bezocht. Dat is niet altijd een gemakkelijke overgang.
Buitenstaanders beseffen ook niet dat de intense ervaringen in een oorlogssituatie enorm levensbevestigend zijn. Oorlogsveteranen hebben dezelfde ervaring. Hun beste vrienden leerden ze kennen in de gruwelijkste omstandigheden. Bij oorlogsjournalisten en activisten als ikzelf is dat net zo. Wij vormen een heel hechte broederschap.
Onvermijdelijk word je cynischer, als je ziet wat de mensen elkaar aandoen. Maar op missie word ik altijd meer geraakt door de menselijkheid dan door de wreedheden. Families die je onderdak geven, rebellen die hun voedsel met je delen, de dankbaarheid van de mensen voor wie je opkomt, de moed van plaatselijke activisten. Het zijn die hartverwarmende contacten die van onze job een privilege maken.
- Peter Bouckaert - Human Rights Watch - De Standaard Weekblad -
Het is een zeer fysieke pijn. De snijdende pijn is een onvervuld verlangen. Van afgesneden zijn. Een extreme vorm van lijden.
Rouw zadelt je op met een door en door verliefd lichaam. De symptomen zijn exact dezelfde als die van een heftige verliefdheid. Die niet aflatende onrust. Dat jakkerende verlangen. Niets aan het leven vinden zolang je niet bij hem bent. En net dat is het onmenselijk folterende van rouw: het is een verliefdheid waaruit je je niet kunt bevrijden.
Vanaf het moment van de ontmoeting
zijn minnaars zichzelf niet langer genoeg,
ze weten zich geen raad met hun eigen lichaam,
ze herkennen het niet als iets van zichzelf
omdat het ziek van liefde is, gemankeerd,
veranderd in een reikhalzend gebrek, in iets wat niet
naar behoren werk als het zich op een te grote afstand
bevindt van dat andere lichaam. Hij is de enige
die mijn lichaam tot bedaren kan brengen
en hij is dood.
Rouw is verliefdheid zonder verlossing.
Ik ben panisch zonder hem.
(Uit Logboek van een onbarmhartig jaar)
Je bent krankzinnig. Verliefden zijn bovendien niet alleen ontoerekeningsvatbaar, ze zijn ook doodsbang. Net als rouwenden: die zijn panisch. Maar dan, na een maand of acht, begint het lichaam te bedaren. En omdat dat niet meer alle aandacht vraagt, ontstaat er ruimte voor een stiller, maar intenser verdriet. Mensen kunnen het niet meer zo van je aflezen. Dat vergroot je eenzaamheid, waarmee je je ook maar weer moet verzoenen.
Het enige waarmee ik me troost,
is dat het fair is, dit lijden.
Het is een nabetaling.
Het is de tol voor die liefde,
voor dat geluk.
(Uit Logboek van een barmhartig jaar)
Een groot deel van mijn werk zit in nadenken, dan ben je per definitie alleen. Ik vind dat heerlijk. Dat nadenken in mijn eentje, dat staat in mijn hiërarchie van genot zo hoog dat de rest onvermijdelijk lager eindigt. En dan denk ik: waarom zou ik in godsnaam voor minder moeten gaan? Waarom zou ik mensen in de kroeg moeten gaan ontmoeten, terwijl ik daar een hekel aan heb? Veel van wat andere mensen fijn en gezellig vinden, daar heb ik niets aan. Dat heeft me lange tijd verontrust, nu verbaast het me hoogstens. Meer nog: het sust me.
Ik vind humor fascinerend. Ik weet niet meer van wie die uitspraak komt, maar hij is wel de mooiste omschrijving: Humor ist wenn man trotzdem lacht. Dat vind ik zo waar. Lachen, ondanks. Je lacht alleen maar als je beter weet. Er is evenveel intelligentie als wanhoop voor nodig.
- Connie Palmen - De Standaard Weekblad - Guinevere Claeys -
vrijdag 11 november 2011
Aanraken is een heel oude geneeswijze.
Met haar aanraking zegt een moeder tegen haar kind: 'Leef'.
Iets in dat gebaar versterkt onze wil om te leven.
En 'verzorgen' betekent die wil bij de ander op te roepen.
Het gaat er niet in de eerste plaats om iets voor de ander te doen,
maar om hen te laten voelen dat hun leed, hun smart en hun angst tellen.
Dat ze echt tellen.
- Rachel Naomi Remen -
Ik heb het geluk gehad dat ik een geweldige lerares getroffen heb - mijn grootmoeder. Ze was een wat afstandelijke vrouw en gaf zichzelf niet zo gauw bloot, maar ze was voortdurend aanwezig bij alle momenten in mijn jeugd die ik moeilijk vond.
Als jongvolwassene bezocht ik haar op wat we beiden wisten dat haar doodsbed was. Ik voelde me gesterkt door haar schoonheid en kalmte, zoals ze daar lag in haar smetteloos witte nachtjapon. Ik hield haar handen vast en vertelde haar hoe belangrijk ze geweest was voor het kind dat nu groot geworden was. Natuurlijk moest ik huilen, en ik wist niet wat ik met mijn tranen moest aanvangen.
Ze nam een van die tranen op haar vinger, liet hem me zien en glimlachte lief. 'Weet je, je woorden en je tranen zijn voor mij als gouden parels en ik neem ze met me mee.'
Ik heb dat beeld van haar laatste dagen altijd bij me meegedragen. Hoewel ze haar onafhankelijkheid kwijt was en haar lichaam haar in de steek gelaten had, gaf ze haar kinderen en kleinkinderen het geschenk van de liefde dat altijd rest als er anders niets meer te geven is.
- Dr. David Servan-Schreiber -
Vanaf het moment dat we allen ons hoofd voor het eerst de wereld in steken, zijn we afhankelijk van de kwaliteit waarmee de eerste handen ons aanraken. We zijn afhankelijk van het vermogen tot inleven van degene die ons de eerste zorg verlenen. De bouwstenen van de kwaliteit van ons bestaan worden hier gelegd.
De mogelijkheidsvoorwaarden voor het bloeiende zelf ontstaan hier. Het is de empathie waarmee de eerste handen ons aanraken en verzorgen die de grondslag vormt van de zorg voor het zelf. Het nieuwe bewustzijn is afhankelijk van het empathische bewustzijn.
'Jij in mij, ik in jou', zoals Marc Barasch empathie omschrijft.
- Patrick De Vleesschauwer - De ultieme uitdaging -
- Beeld: Ingrid Plessius-Snel -
Vraag het!
Wanneer je mensen vraagt wat ze graag van iemand gedaan zouden willen krijgen, dan zijn dit een paar antwoorden die je zou kunnen krijgen:
'Ik wou dat mijn man niet zoveel zou drinken.'
'Ik wou dat mijn baas me salarisverhoging zou geven.'
'Ik wou dat mijn vriendin me wat vaker zou bezoeken.'
En vul dit rijtje maar aan met je eigen voorbeelden.
Maar nu het verrassende:
vraag deze mensen wie van hen de moeite heeft genomen om het aan de persoon in kwestie te vragen, en het blijkt dat de grote meerderheid dat niet heeft gedaan.
In plaats van te vragen, gaan veel mensen mopperen, mokken, onduidelijke hints geven of hopen dat de ander gedachten kan lezen
(en dat kan hij of zij niet).
Slechts ongeveer 1 op de 10 mensen komt op de gedachte om het gewoon te vragen. En ons dan maar verbazen dat we niet voor elkaar krijgen wat we graag zouden willen.
Dus: wil je graag iets van iemand gedaan krijgen?
Wees dan duidelijk en vraag het gewoon!
Kinderen die vragen worden overgeslagen?
Nee, vraag maar en ervaar het tegendeel!
- www.spiegelruimte.nl -
'Ik wou dat mijn man niet zoveel zou drinken.'
'Ik wou dat mijn baas me salarisverhoging zou geven.'
'Ik wou dat mijn vriendin me wat vaker zou bezoeken.'
En vul dit rijtje maar aan met je eigen voorbeelden.
Maar nu het verrassende:
vraag deze mensen wie van hen de moeite heeft genomen om het aan de persoon in kwestie te vragen, en het blijkt dat de grote meerderheid dat niet heeft gedaan.
In plaats van te vragen, gaan veel mensen mopperen, mokken, onduidelijke hints geven of hopen dat de ander gedachten kan lezen
(en dat kan hij of zij niet).
Slechts ongeveer 1 op de 10 mensen komt op de gedachte om het gewoon te vragen. En ons dan maar verbazen dat we niet voor elkaar krijgen wat we graag zouden willen.
Dus: wil je graag iets van iemand gedaan krijgen?
Wees dan duidelijk en vraag het gewoon!
Kinderen die vragen worden overgeslagen?
Nee, vraag maar en ervaar het tegendeel!
- www.spiegelruimte.nl -
donderdag 10 november 2011
Ik vernieuw me van dag tot dag aan de oerbron, het leven zelf en ik rust uit van tijd tot tijd in een gebed.
En dàt weten diegenen, die zeggen: je leeft te intensief, niet, dat men zich terug kan trekken in een gebed als in een kloostercel en dat men dan met vernieuwde kracht en herwonnen rust verder gaat.
Het is geloof ik juist meer de angst van de mensen, dàt ze zich te veel verspillen zullen, die hun de beste krachten neemt.
Wanneer men, na een lang en moeizaam proces, dat dagelijks verder gaat, is doorgebroken tot die oerbronnen in zichzelf, die ik nu maar God wens te noemen,en wanneer men er voor zorgt, dat die weg tot God vrij en onverbarricadeerd blijft - en dat geschiedt door "werken aan zichzelf" - dan vernieuwt men zich steeds weer aan die bron en dan hoeft men ook niet angstig te zijn, dat men te veel krachten geeft.
- Etty Hillesum - Picture: http://www.canonglenn.com -
Thich Nhat Hanh zegt: 'Meegevoel is de enige energie die ons kan helpen om werkelijk in contact te komen met iemand anders. Iemand die geen meegevoel in zich heeft, kan nooit werkelijk gelukkig zijn.'
Meegevoel heft de isolatie van mensen op, creëert werkelijke relaties. Het is de voorwaarde om werkelijk gelukkig te zijn.
Dit klinkt paradoxaal: want wanneer je met de ander lijdt, dan voel je diens pijn. Je verlaat je innerlijke rust om bij de ander te zijn, om met hem mee te voelen. Dat doet vaak pijn en dat grijpt je aan.
Toch is Thich Nhat Hanh van mening dat meevoelen de voorwaarde is voor geluk. Want zolang je je afsluit voor de ander, moet je je eigen geluk in jezelf opsluiten. Maar dan gaat het in rook op.
- Anselm Grün -
Meegevoel heft de isolatie van mensen op, creëert werkelijke relaties. Het is de voorwaarde om werkelijk gelukkig te zijn.
Dit klinkt paradoxaal: want wanneer je met de ander lijdt, dan voel je diens pijn. Je verlaat je innerlijke rust om bij de ander te zijn, om met hem mee te voelen. Dat doet vaak pijn en dat grijpt je aan.
Toch is Thich Nhat Hanh van mening dat meevoelen de voorwaarde is voor geluk. Want zolang je je afsluit voor de ander, moet je je eigen geluk in jezelf opsluiten. Maar dan gaat het in rook op.
- Anselm Grün -
Compassion
Evoking the power of compassion in us is not always easy. I find myself that the simplest ways are the best and the most direct. Every day, life gives us innumerable chances to open our hearts, if we can only take them. An old woman passes you with a sad and lonely face and two heavy plastic bags full of shopping she can hardly carry. Switch on a television, and there on the news is a mother in Beirut kneeling above the body of her murdered son, or an old grandmother in Moscow pointing to the thin soup that is her only food. . . .
Any one of these sights could open the eyes of your heart to the fact of vast suffering in the world. Let it. Don’t waste the love and grief it arouses. In the moment you feel compassion welling up in you, don’t brush it aside, don’t shrug it off and try quickly to return to “normal,” don’t be afraid of your feeling or be embarrassed by it, and don’t allow yourself to be distracted from it. Be vulnerable: Use that quick, bright uprush of compassion—focus on it, go deep into your heart and meditate on it, develop it, enhance and deepen it. By doing this you will realize how blind you have been to suffering.
All beings, everywhere, suffer; let your heart go out to them all in spontaneous and immeasurable compassion.
- Rigpa Glimpse of the day -
Ik houd van mensen. Van iedereen.
Ik houd van ze, denk ik, zoals een postzegelverzamelaar van zijn verzameling houdt.
Elk verhaal, elk voorval, elk fragment van een gesprek zijn voor mij grondstof.
Mijn liefde is niet onpersoonlijk, maar ook niet helemaal subjectief.
Ik zou graag iedereen zijn, een invalide, een stervende, een hoer,
en dan terugkomen om over mijn gedachten en gevoelens als die persoon te schrijven.
Maar ik ben niet alwetend.
Ik moet mijn eigen leven leven,
het is het enige leven dat ik ooit zal hebben.
En je eigen leven kun je niet de hele tijd met objectieve nieuwsgierigheid bekijken...
- Sylvia Plath - De Dagboeken 1950-1962 -
woensdag 9 november 2011
Nu is er ergens gegroeid een zo sterk innerlijk samengaan en verbonden zijn, dat een uiterlijke realiteit daar niet veel aan beschadigen kan. En doordat men steeds sterker de realiteit naar binnen verlegt, wordt men steeds onafhankelijker van uiterlijke omstandigheden.
Ik kan het nu misschien gemakkelijk schrijven, maar toch is er iets in me, iets heel hards en onverwoestbaars, dat weet, dat het ook andere omstandigheden zal kunnen dragen.
Angstige visioenen voor de toekomst heb ik niet. Men weet niet hoe alles zich ontwikkelen kan. Ik denk niet lang vooruit. Maar als het moeilijk voor ons worden gaat, ben ik bereid en klaar het te dragen.
Nooit resigneren, nooit vluchten, alles verwerken, dàn maar lijden, dat is ook niet erg, maar nooit, nooit resignatie -
Er was eens een man in de Oudheid - heette hij niet Procrustes - en die werd uitgerekt tot hij in een heel groot bed paste. Ik voel me - nu ook weer - of ik word uitgerekt. Het doet erge pijn en het gaat bijna boven m'n krachten, maar als ik het doorsta, ben ik werkelijk weer een stukje groter geworden.
Maar nooit resignatie, zei ik me plotseling resoluut vanbinnen, nooit je terugtrekken omdat je bang bent iets niet te kunnen doorstaan. Ik weet van je, dat je het allemaal wel verwerkt, al is het onder lijden. -
- Etty Hillesum -
These roses under my window make no reference to former roses or to better ones; they are for what they are; they exist today. There is no time for them. There is simply the rose; it is perfect in every moment of its existence.
But man postpones or remembers; he does not live in the present, but with reverted eye laments the past, or heedless of the riches that surround him, stands on tiptoe to forsee the future. He cannot be happy and strong until he too lives with nature in the present, above time.
- Ralph Waldo Emerson -
Zelfbeklag
Zolang we niet willen aannemen dat negatieve ervaringen toch bijdragen kunnen zijn tot ons groeiproces, blijven we hervallen in eeuwig gejammer en geklaag.
Alles wat in ons leven plaatsgrijpt heeft zin, ook al zien we er niet onmiddellijk de zin van in. Wat zinloos is, doet zich niet voor.
Wat niet naar onze zin verloopt, is daarom niet zinloos.
Zelfbeklag leidt tot gemakszucht en demotivatie, waardoor alles bij het oude blijft.
Alleen wie zichzelf beklaagt, is werkelijk te beklagen.
Zolang elke niet gewenste ervaring gezien wordt als een nieuwe zwarte bladzijde uit ons levensboek, blijven we gevangenen van deze materiële wereld.
Wie tevreden leeft schept creativiteit en ondernemingszin en onderscheidt zich van al wie, vanuit een voortdurend zelfbeklag, het leven passief ondergaat en lijdzaam toeziet hoe alles kleurloos blijft.
- Geert Devriendt - Het keerpunt in je leven -
Alles wat in ons leven plaatsgrijpt heeft zin, ook al zien we er niet onmiddellijk de zin van in. Wat zinloos is, doet zich niet voor.
Wat niet naar onze zin verloopt, is daarom niet zinloos.
Zelfbeklag leidt tot gemakszucht en demotivatie, waardoor alles bij het oude blijft.
Alleen wie zichzelf beklaagt, is werkelijk te beklagen.
Zolang elke niet gewenste ervaring gezien wordt als een nieuwe zwarte bladzijde uit ons levensboek, blijven we gevangenen van deze materiële wereld.
Wie tevreden leeft schept creativiteit en ondernemingszin en onderscheidt zich van al wie, vanuit een voortdurend zelfbeklag, het leven passief ondergaat en lijdzaam toeziet hoe alles kleurloos blijft.
- Geert Devriendt - Het keerpunt in je leven -
De kern van alle conflicten is het afsplitsen van onszelf.
Wellicht ligt het aan de basis van ieder ander conflict.
Onze opgave moet zijn, ons te bevrijden uit deze gevangenis
door onze kring van compassie groter te maken,
alle levende wezens te omarmen
en de gehele natuur in al haar schoonheid.
- Jon Kabat-Zinn -
Het pad dat ik nu ga is zo ongelooflijk mooi. Ik voel dat ik een vrij leven leid met zoveel liefde en prachtige dingen om me heen. Ik heb geleerd om afstand te bewaren van onbelangrijke dingen in mijn leven en heb de zaken die vroeger obstakels in mijn leven waren verwijderd. Ik heb geleerd mezelf te vergeven, en heb ook anderen vergeven...
Door vrede te sluiten met bepaalde momenten en lastige kwesties in mijn leven heb ik extra tijd gekregen. Iedere dag is weer nieuw en ieder moment is goed.
Je leven is geen generale repetitie: leef nu. Geniet. Nu.
- Carolien Van Leusden - een moeder van 48 die borstkanker heeft overleefd -
in 'Ik heb kanker, wat nu?' van Robert Gorter/Eric Peper -
Door vrede te sluiten met bepaalde momenten en lastige kwesties in mijn leven heb ik extra tijd gekregen. Iedere dag is weer nieuw en ieder moment is goed.
Je leven is geen generale repetitie: leef nu. Geniet. Nu.
- Carolien Van Leusden - een moeder van 48 die borstkanker heeft overleefd -
in 'Ik heb kanker, wat nu?' van Robert Gorter/Eric Peper -
En ook dit: men moet z'n eigen sterke gevoelens ook kunnen dragen en verdragen en uithouden. Men moet er niet steeds door van bevrijd willen worden, men moet ze ook met zich rond kunnen dragen en dan moet men er niet onder verpletterd worden, maar er krachten uit putten, niet alleen voor die éne mens, maar voor vele andere creaturen Gods, die ook recht op onze aandacht en onze liefde hebben.
De meeste mensen zijn toch eigenlijk toevallige doorgangstehuizen voor de grote gevoelens: soms kan er in iemand zijn een plotselinge tederheid, die dan voor maanden weer verdwenen kan en men weet niet, waar naar toe ze verdwenen is. En zo met alles.
- Etty Hillesum -
dinsdag 8 november 2011
Adem is levenskracht.
Je ademhaling is er altijd,
het is een anker waar je altijd op terug kunt grijpen,
of je nu verdrietig, angstig of gestressed bent.
Volledig ademen helpt je kalm, helder en alert te maken.
Adem is wat alle levende wezens aan elkaar verbindt.
- http://bewuste-eenvoud.blogspot.com -
Je ademhaling is er altijd,
het is een anker waar je altijd op terug kunt grijpen,
of je nu verdrietig, angstig of gestressed bent.
Volledig ademen helpt je kalm, helder en alert te maken.
Adem is wat alle levende wezens aan elkaar verbindt.
- http://bewuste-eenvoud.blogspot.com -
Een nieuwsgierige monnik vroeg aan een meester:
'Wat is de weg?'
'Hij ligt pal voor je neus,' zei de meester.
'Waarom zie ik hem zelf niet?'
'Omdat je aan jezelf denkt.'
'En u: ziet u hem?'
'Zolang je dubbel ziet en zegt: "ik niet" en "u wel" enzovoort, zijn je ogen vertroebeld', zei de meester.
'Kun je hem zien als er geen "ik" is en geen "u"?'
'Als er geen "ik" is en geen "u", wie wil hem dan zien?'
- Zen-verhaal -
Als je niet meer beter wordt
In zestien praktische video's vertellen acht mensen - die te horen kregen dat zij niet meer beter zullen worden - welke praktisch zaken allemaal geregeld moesten worden, en welke keuzen zij moesten maken om ervoor te zorgen dat zij zo comfortabel, waardig én plezierig mogelijk hun laatste dagen kunnen beleven.
- www.AlsJeNietMeerBeterWordt.nl - met dank aan Lut ! -
Op die eenzame zoektocht bots je op muren. Auschwitz, daar loop ik op te pletter. Dat mensen suïcide plegen, dat er kinderen gemarteld worden. Verstandelijk heb ik daar geen oplossing voor. De verwijzingen in de literatuur daarover, ook de atheïstische Sovjet literatuur, vond ik indrukwekkend. Tegen alle logica in schrijft een Joods schrijver, Konstantinovski, die al zijn familie verliest in Auschwitz:
Kan ik dit aanvaarden: dat het voorgoed voorbij is?
Wil ik dan in mijn hart het onmogelijke?
Ja, ik wil het onmogelijke.
Ik was zo getroffen toen ik dat las. Hij was een atheistische schrijver uit 1970, die zo'n oervertrouwen uitspreekt dat het onmogelijke toch mogelijk is. Het is precies wat Dostojevski beschrijft en waar mijn leraar op de middelbare school over sprak. Dat je in het leven soms voor een muur staat. En die is voor iedereen anders. En dat je altijd moet blijven bij het woord van je hart. Als de hemel zwijgt, ja de hemel zwijgt, wat zegt dan de stem van je hart?
- Ton Lathouwers - http://www.synergy-at-work.nl -
Leven met een lastige metgezel
'Als je niet meer weet waarin of waaruit, dan juist komt het onverwoestbare in jezelf naar boven', zegt schrijfster Bieke Vandekerckhove. Ze ervoer dat aan den lijve toen ze 19 was en te horen kreeg dat ze niet lang meer te leven had.
Met De smaak van stilte, hoe ik bij mezelf ben gaan wonen (uitg. Lannoo/Ten Have) won Bieke Vandekerckhove (42) de Prijs voor het beste spirituele boek. Het is een bundeling van teksten over haar angsten en twijfels, haar hoop en verlangens. Over de verwoestende diagnose van de spierziekte ALS - ook de astrofysicus Stephen Hawking lijdt eraan - die haar leven op zijn kop zette en haar midden in de stilte wierp. Nog hooguit een paar jaar, zeiden de dokters. 'De evidente weg naar geluk was voor mij afgesloten. Ik moest het wel elders zoeken', zegt ze bij wijze van inleiding.
Ook bij haar ontwikkelt de ziekte zich traag. Vandekerckhove leeft nu al langer mét de diagnose dan dat ze zonder heeft geleefd.
In het begin was de angst voor aftakeling en dood enorm, geeft ze toe. 'Er was nergens anders meer plaats voor in mijn hoofd. Nu is mijn ziekte een lastige metgezel waarmee ik door het leven moet en die er altijd is. Ik heb er dagelijks mee te maken. Maar ze maakt niet meer de kern van mijn bestaan uit. Ik heb maar één leven en ik ben er nog altijd blij mee. Desalniettemin.'
Wat maakte dat ze opnieuw grond onder de voeten kreeg? 'In ieder geval niet de klassieke antwoorden die de geneeskunde, de filosofie of de religie mij boden. Ik kon hun antwoorden niet eens verdrágen. Doe ik trouwens nog altijd niet. Ik kon alleen maar tegen die antwoorden schoppen.'
Een vriend nam haar mee naar een klooster, waar ze kennismaakte met de spiritualiteit van de benedictijnen. 'We besloten net als de zusters niet te praten. En middenin die stilte voelde ik plotseling weer vertrouwen. Ik noem het vertrouwen zonder voorzetsel. Het is geen vertrouwen in, of vertrouwen op. Het was het besef dat er in het diepste van mijzelf iets zat dat niet verwoest kon worden. Iets wat door geen ziekte of geen ander kwaad geschonden kon worden. Dat is waar spiritualiteit voor mij om draait: niet om de hemel en het hiernamaals, maar om het ontstaan van de mens. Wat is het dat een mens mens maakt? Ineens kreeg ik daar weer zicht op.'
Het is ruim twintig jaar later nu. Bieke schrijft wanneer ze kan, mediteert bijna elke dag en gaat af en toe een week naar een abdij om te herbronnen. Ze leest ook veel, en ze leest graag romans: 'De wereldliteratuur werpt alle grote levensvragen op, zonder er een eensluidend antwoord aan te koppelen. Dat heb ik graag, want antwoorden vind ik altijd een beetje griezelig.'
Is het vertrouwen vandaag nog altijd aanwezig? 'Het is geen voortdurende en onafgebroken aanwezigheid. Zo'n inzicht is een momentopname. Ik sta 's morgens ook wel eens slechtgezind op. Kwaad omdat het leven dat mijn leeftijdsgenoten leiden mij niet gegund is. Aan mij de keuze wat ik het liefste voed. Wil ik verbitterd worden en iedereen om mij heen ongelukkig maken? Beter is het om de brokstukken elke dag weer op te pakken in geloof, hoop en liefde. Om zelf mijn geluk te zoeken, zodat ik ook anderen gelukkig kan maken. Ja, ook ik ervaar die tweestrijd, tussen die twee manieren van omgaan met pijn.'
Denkt ze na over de zin van het lijden? 'Ik heb mij nooit afgevraagd, waarom ik? Het kan evengoed ik als een ander zijn. Maar ook de vraag waarom tout court houdt me niet bezig. Ook daar verdraag ik geen antwoord op. Het zou pas erg zijn, als er daar een sluitend antwoord voor was. Ik kies ervoor om in het niet-weten te blijven. Ik verleen de vraag onderdak. Dat volstaat.'
Van haar zenleraar Ton Lathouwers leerde Bieke het beeld kennen dat Japanse monniken vaak gebruiken: een muur zonder poorten, zonder doorgang. 'Mijn ziekte is zo'n muur. Je zit voor die muur en kunt alleen maar wachten. De stilte, de leegte, de onmogelijkheid ervan uithouden. En dan ineens, wanneer je het niet meer verwacht, kantelt dat open. Het is een paradox, maar wat zou het leven zijn zonder paradoxen? In het hart van de onrust is er rust te vinden. Dat is ook een soort van antwoord. Het is doorleefd, en het komt niet uit de bovenste vijf centimeter van mijn hoofd. Met denken alleen kom ik er niet.'
'Ik kies ervoor om het leven voorrang te geven op al het mogelijke getheoretiseer. Veel mensen doen dat door middenin de wereld te gaan staan. Dat is minstens even zinvol. Maar je kunt het leven ook doorleven door niets te doen. Wat ik, noodgedwongen, veelal doe. In die stilte ontstaan vaak hele mooie dingen. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor de wereld. Ik ben ervan overtuigd dat een juiste gedachte mijlenver gehoord wordt.'
'Zelf ben ik bijvoorbeeld ontzettend geraakt geweest door de dagboeken van de joods-Nederlandse Etty Hillesum, onder vele anderen. Etty had kunnen onderduiken, maar ze verkoos bij haar volk te blijven. Ze stierf in een nazikamp. Wat zij geschreven heeft, kwam heel diep bij mij naar binnen. Over de tijd heen.'
- Veerle Beel - De Standaard -
maandag 7 november 2011
De dood is niet iets om te vrezen, want de dood is helemaal niet 'iets'.
Elke nacht sterven we - we beseffen het alleen niet.
Elke nacht valt het 'ik-verhaal' weg.
Verleden, heden en toekomst vallen weg.
Ik en mijn moeilijke problemen,
ik en mijn successen,
ik en mijn zoektocht,
ik en mijn onzekere toekomst,
- het valt allemaal weg.
Waarom zijn we bang voor de dood? Elke nacht zijn we aan het oefenen. En dan worden we 's morgens wakker en zeggen we: 'Ik heb vannacht lekker geslapen'. Je hebt natuurlijk niet lekker geslapen, want je was er niet.
- Jeff Foster - Een buitengewone afwezigheid - Bevrijding temidden van een doodgewoon leven.
Toen ik bij Hooverphonic vertrok, zijn er heel veel mensen geschrokken. Er waren er zelfs die mij gek verklaarden! Vooral omdat ze niet geloofden dat ik zelf iets zou kunnen betekenen. Dat zorgde ervoor dat ik zelf ook heel bang werd, maar het maakte mij ook wel heel kwaad.
Vaak worden mensen aangemoedigd om in hun veilige huisje en omgeving te blijven. Soms is dat goed, maar soms kan het ook verlammen. Vaak hebben mensen gewoon een aanzet nodig om toch te springen. Elke stap die je zet in het leven is een risico, gelukkig heb ik hem durven zetten.
- Geike Arnaert - Steps -
DISISIT
Wij zitten allemaal in hetzelfde bos,
sterker nog, wij, ik dus ook, zijn dat bos.
Ik probeer via mijn werk de problemen te begrijpen die ik rond mij zie, die mij aanraken. Maar voor alle duidelijkheid: de antwoorden, de zekerheden, die heb ik vooral niet. Ik hou nogal van de methodes die Diogenes er op na hield. Op klaarlichte dag ging hij op een marktplein met een lantaarn op zoek naar de mens. Dat vind ik een heel interessant parcours. Dat is toch de taak van elke kunstenaar?
Tja, ken jij kunstwerken die de wereld werkelijk veranderd hebben? De Argentijnse schrijver Julio Cortàzar kreeg in de jaren zeventig het verwijt dat zijn werk te frivool, vrijblijvend en humoristisch was ten aanzien van de politieke situatie. Hij antwoordde daarop: 'De enige houding die ons de overwinning zal opleveren en de gruwelen zal doen inzien is: nu te leven zoals we dat voor de toekomst zouden wensen. Met alles wat dit veronderstelt aan liefde, spel en vreugde.' Die houding onderschrijf ik.
Ik stel vast dat ik van nature uit niet de vrolijkste frans ben. Als je mij laat doen, kan ik weken aan een stuk alleen in mijn atelier doorbrengen. Timmeren, bouwen, maken. Spelen eigenlijk, dat doe ik het allerliefst: mijn handen dingen laten maken. Uit grote goesting, omdat het plezant is.
Ik las ooit een uitspraak van Anton Heyboer: 'Kunst is een exponent van het leven.' Daaruit is mij altijd bijgebleven: als je goed leeft, kan daar ook alleen maar goeie kunst uit voortkomen. Mijn ideaal klinkt misschien heel banaal: ik moet een goed leven proberen leiden, dan volgt de rest wel.
Ik maak wat ik wil, wat ik mooi vind. Het goede leven primeert op succes. Als het andere mensen beroert, des te beter.
- Benjamin Verdonck over DISISIT - De Morgen -
Het is erg verleidelijk en gemakkelijk om vroeger als beter te beschouwen.
Aan vroeger weet je wat je hebt.
Vroeger is klaar, het verandert niet meer, het is wat het is, take it or leave it.
Je kiest er je favoriete meesterwerken uit, je dierbare net-niet meesterwerken, plus nog wat ditjes en datjes, want het moet wel een beetje gezellig blijven.
De rest negeer je gewoon. Geen haan die ernaar kraait.
Vroeger is namelijk meer selectie, constructie en interpretatie dan realiteit.
- Elmer Schönberger -
Ik weet het niet en ik zal het nooit weten.
Hoed U voor mensen die iets zeker weten. Al heel lang is het een slagzin. Iemand die iets zeker meent te weten, slaat de dialoog dood. Daar kun je niet mee praten. En het is gevaarlijk. Wie iets zeker weet, wil dat uitdragen. Desnoods met geweld op een ander: die moet en die zal dat ook weten. In religies zie je dat, het heeft vaak tot oorlogen geleid. Maar ook in de politiek. En het slaat zelfs kinderen dood die door hun ouders geïndoctrineerd worden. Zo zit dat. Aan dat leven met dogma's heb ik hoe langer hoe meer een hekel gekregen. Het leven is zoveel mooier, vrijer en vriendelijker als mensen dingen niét zeker weten.
Gisteren kreeg ik een brief van een man die gelezen had dat ik agnost ben. Hij smeekte me haast: accepteer Jezus in uw leven, je wilt toch niet doodgaan zonder Jezus? God heeft de hele wereld liefgehad, ook u, Mijnheer Terlouw. Ontzettend goed bedoeld, maar ik denk: wat zou ik het vreselijk vinden als ik dit geloofde. Hoe langer hoe meer vind ik dat geloof hoop is, maar die troost heb ik dus niet. Ik heb me verzoend met het mysterie. Ik weet het niet en ik zal het nooit weten.
We kijken naar de wereld met een eenzijdige blik, vanuit onze massa-tijd-energiegedachte. Zoals iemand geblinddoekt naar een olifant kijkt. De ene voelt de poot en dus een pilaar met haar op. Dat is voor die persoon het ene beeld. Dat is totaal anders voor wie aan de slurf voelt.
Een wetenschapper moét twijfelen. Als hij van iets zeker is, moet hij uit het vak stappen. Twijfel is mooi. Ook zelftwijfel blijft, hoor. Dat heeft iedere kunstenaar. Onzekerheid is de grootste factor.
Zelf denk ik niet zo vaak aan de dood. Als ik eraan denk, dan is het zoals Seneca in een van zijn brieven schreef: je bent neergeworpen op een bepaald stukje tijd. Dat ik er een eeuw geleden niet was, baart me geen zorgen. Waarom zou ik me er dan zorgen over moeten maken dat ik er over een eeuw opnieuw niet meer zal zijn. Ik vind het wel jammer, ik zou ontzettend graag zien hoe deze aardkloot er over 3.000 jaar uitziet. Maar het is niet zo. Het leven is aan de levenden. Als iemand dood is, moet je het zonder die persoon proberen te doen. Het is niet anders. Ik denk dat het goed is om een groot verdriet toe te laten, het te lijden, het niet te ontkennen of weg te stoppen.
- Jan Terlouw - Zeno - De Morgen -
zondag 6 november 2011
In extreme omstandigheden word je veel sneller en directer door het lot geleid omdat de dingen nu eenmaal gebeuren zoals ze gebeuren. Je moet dat aanvaarden. Ik ben nogal pragmatisch en denk dat elke vorm van het lot bekampen nutteloos is.
Tenminste: als er zoiets bestaat als het lot. Het is zo zweverig en ongrijpbaar. maar er gebeuren wel dingen waarvoor ik tevergeefs een rationele verklaring zoek en waarvan ik uiteindelijk moet aanvaarden dat ze onverklaarbaar zijn. Misschien is dat het lot?
In 1997 verloor ik tijdens een expeditie de controle over het kitesysteem. Ik werd opgetild, tegen het ijs gesmakt en raakte waarschijnlijk buiten bewustzijn. Op dat moment gebeurde er iets wat ik nog altijd niet kan uitleggen: ik voelde een enorm rustige, maar sterke aanwezigheid van mijn moeder. Ze zei dat alles oké was.
Ik heb natuurlijk veel meer tegenslagen gekend waarbij er niet zoiets gebeurde. Op het moment zelf houd ik me heel sterk, maar zodra die stress voorbij is, beleef ik een serieuze terugslag. Die dip gaat gepaard met behoorlijke huilbuien of zo'n enorme leegte dat ik niet meer vooruit kan. Maar ik laat me dan ook gaan, omdat ik weet dat dat goed is. Je moet dat niet bekampen, net zo min als het lot. Ik heb ook geleerd hoe ik mijn remonte kan voorbereiden: door te slapen, te eten, rustig opnieuw te beginnen. Ik ben dan zeer pragmatisch, bijna militaristisch. Maar het is cruciaal jezelf goed te begeleiden door crisissen.
Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik door het noodlot was getroffen en heb nooit gedacht: waarom ik? Dat heeft ermee te maken dat ik een sterk insjallah-gevoel heb (insjallah betekent 'als het god belieft,'.
Shit happens, aanvaard dat. Wat je wel kunt controleren, kun je zelf sterk richting geven. Geloof ergens in, steek al je passie erin en je komt er bijna zeker.
Maar je hebt niet alles in handen. Je kunt denken dat je je leven voor elkaar hebt en de volgende dag ben je alles kwijt. Het is me overkomen met mijn eerste huwelijk. Ik streefde daarmee naar een beetje stabiliteit in mijn wilde leven. Het huisje was er, het hondje, de kinderen, de vaste job. Maar op mijn 33ste werd alles met de zeis weggemaaid. Mijn huwelijk ging stuk. Dat was een grote desillusie en wellicht de zwaarste beproeving van mijn leven, vooral omdat het voor mij zeer abrupt gebeurde en gepaard ging met een vertrouwensbreuk. Voor iemand die gelooft dat je stappen moet zetten om je doel te bereiken is het heel frustrerend dat je geen stappen kúnt zetten. Ik stond totaal machteloos.
Maar dat was geen kwestie van lot: het was het resultaat van een verkeerde keuze. Achteraf heb ik dat in de spiegel gezien, al droeg ik in dat geval niet zo veel verantwoordelijkheid. Het is goed op zo'n moment diep na te denken.
Op een bepaald moment had mijn religieuze opvoeding me bij de kraag en fluisterde vanuit een donkere hoek: nu komen de zeven magere jaren. Ik dacht: goed, daar zullen we ons ook wel doorspartelen. Achteraf lach je daarmee, maar op zulke momenten grijp je naar alles. Ik ging het in de sterren zoeken en zag daar een teken aan de wand. Ik besefte dat - ondanks alle verdriet - het misschien zo moest zijn, en dat bracht een stukje verlossing.
Nu ben ik er honderd procent van overtuigd dat het zo moest gebeuren omdat het nu een openbaring is om te zien hoe het anders kan. Ik weet nu ook dat je altijd verder moet kijken dan de onmogelijkheid van het moment.
Er zijn zoveel mooie mysteries, maar we zijn het denken daarover ontgroeid. Gelukkig kom ik op het ijs, in het grote niets, weer dichter bij mijn instincten en intuïtie. Ik verlang echt naar die monotonie, ver weg van de drukke en complexe maatschappij waarin de essentie verdwijnt, en we geen tijd meer hebben om ons af te vragen wat onze taak is hier op aarde.
Het groot lot? Geboren worden is één grote loterij. Wie heeft die toevalligheid bepaald? En waarom?
Met zulke vragen houd ik me niet bezig. Wat me meer intrigeert is de tweesprong: ik stond op een kruispunt en ik ben links gegaan. Maar wat als ik toen voor rechts had gekozen? Dat zijn momenten waarop je het eventjes niet meer weet. Ik voel hetzelfde als ik nadenk over de oneindigheid van het heelal of over dit leven op zich. Als jongere dacht ik vaak: wat is dat hier toch? Ik keek rond en vond het zeer verwarrend. Soms was het zo beangstigend dat ik niet in slaap geraakte. Hoe dat er is uitgegaan? Ik weet het niet. Opgroeien zeker?
Misschien heeft het er mee te maken dat ik mijn weg gevonden heb, niet alleen met Julie, maar ook in wat ik doe. Buitenstaanders vragen me vaak: waarom tart je het lot zo? Waarom ga je het "zoeken"? Maar ik vind niet dat ik het lot ga uitdagen. Ik ga altijd kijken waar de grens ligt, maar ik ben ook verantwoordelijk en voorzichtig. Zoveel conservatisme zit er wel in mij.
Ik ben natuurlijk al door het oog van de naald gekropen. Ik heb oog in oog gestaan met ijsberen, ik ben in het ijswater gesukkeld of maar op het nippertje geëvacueerd. Maar thuis voel ik me evenzeer blootgesteld aan risico's, misschien zelfs nog meer. Het verkeer is gevaarlijk, we hebben een CO-vergiftiging gehad in ons huis... Als we dan toch over het lot spreken: ik heb de indruk dat ik onder een goed gesternte ben geboren. (lacht)
- Dixie Dansercoer - 't Groot Lot - De Standaard -
Het is gemakkelijk om in de wereld te leven volgens de opvattingen van die wereld;
het is gemakkelijk om in teruggetrokkenheid te leven volgens onze eigen opvattingen;
maar een groot man is hij die zonder zichzelf geweld aan te doen
te midden van de massa's de onafhankelijkheid van het alleen zijn weet te behouden.
- Ralph Waldo Emerson -
Op straat en onder de mensen voel ik me bijna zonder uitzondering waardeloos en ontheemd, mijn leven is vreselijk armzalig...
Maar alleen in de afgelegen bossen en velden, in eenvoudige akkers of weilanden met de sporen van konijnen, zelfs in een grauwe, voor de meeste mensen, troosteloze dag als dit, wanneer een dorpeling aan een herberg zou denken, kom ik tot mijzelf, voel ik me weer in mijn element, en dat de kou en de eenzaamheid mijn vrienden zijn.
Ik keer terug naar mijn eenzame boswandeling zoals iemand met heimwee terug naar huist keert. Zo ontdoe ik mij van het overbodige en zie ik dingen zoals ze zijn.
- Henry Thoreau - Foto : http://klaproosweblog.blogspot.com/ -
Abonneren op:
Posts (Atom)
