zaterdag 5 november 2011

Dementie


Mensen die het hebben, vergeten alles. Ze doen gekke dingen. Op de duur herkennen ze zelfs hun eigen kinderen niet meer. Ik dacht dat dat het was, dementie.

Maar het is meer. Het komt op ons af als een tsunami en we hebben het niet in de gaten. Het duurt niet zoveel jaren meer of we krijgen er allemaal mee te maken. Zelf, of in de mensen die ons dierbaar zijn.

Dementie betreft de geest en dat is anders dan zeg maar kanker. Het taboe is nog groter, de pijn moeilijker te plaatsen, de nederlaag en het verlies zijn mogelijk nog tragischer. 'Mijn vrouw heeft dementie, ik lijd eraan.' Dat soort uitspraken. Je bent nog met iemand, maar eigenlijk is die er niet meer. Of misschien toch nog een beetje. Goed weten we dat niet. Zo'n ziekte wordt een achterbakse en smerige vijand - je verliest altijd.

'Meneer, u heeft prostaatkanker' versus 'meneer, u heeft dementie'. In dat laatste geval schijnt er met zekerheid geen licht aan het einde van de tunnel. Natuurlijk, als we dat blijven denken, wordt het helemaal een hel. Maar wat dan? Hopen dat de wetenschap de ziekte bezweert? Zoniet, dan wordt hoop wanhoop. Alvast krijgt de wetenschap niet de armslag die ze behoeft. In weerwil van de nakende overrompeling door de ziekte, komen we niet op tegen dementie.

Ik denk dat we geestelijke en lichamelijke gezondheid, en het wegvallen daarvan, meer op één lijn moeten zetten. We kunnen op twee manieren ziek zijn of worden. Als het onderscheid zijn relevantie verliest, zal dat mensen mentaal weerbaarder maken, ontvankelijk voor anders omgaan met dementie. Wat wellicht ook helpt: de onwetendheid over dementie moet de wereld uit. Iedereen kan maar beter weten wat er te weten valt, en we kunnen het ook maar beter uitspreken. Het kind dat weer in ons opstaat, heeft een naam. Dementie.

Het duurt lang en de eerste jaren zijn nog de moeite waard. Je kunt zelfs dichter bij elkaar komen. Dat heb ik geleerd uit het verhaal van Warre Borgmans en van veel andere, niet bekende mensen met wie ik over dementie gesproken heb. En ook, zegt Warre, er zijn echt dingen die je niet kunt oplossen. Gewoon niet. En daar moet je een weg mee vinden. Dat doet zeer, maar het moet. En het kan. Zegt Warre.

- Leo De Bock - De Standaard Weekblad -


Begin dit jaar bracht Warre Borgmans samen met zijn neef Dimitri Leue de voorstelling Het Lortcher-Syndroom, een aangrijpend familieportret over dementie. 'Dementie is een tragische ziekte, onvoorspelbaar. Ze treft gelijk wie, ook wie probeert de ziekte af te houden door gezond te leven. Voor een acteur zou het, zoals voor vele mensen, een ramp zijn. Als het geheugen afbrokkelt, functioneren we moeizaam. Als mens én als kunstenaar.'